Odkłady – prosty sposób rozmnażania roślin w ogrodzie

Rozmnażanie roślin przez odkłady to jedna z najprostszych i najbardziej pewnych metod uzyskania nowych krzewów. Pozwala otrzymać rośliny o takich samych cechach jak egzemplarz mateczny, dlatego sprawdza się szczególnie wtedy, gdy chcemy powielić wartościową odmianę lub odmłodzić starszy krzew.

To rozwiązanie praktyczne i stosunkowo łatwe do wykonania w ogrodzie.

Na czym polega rozmnażanie przez odkłady?

Istotą tej metody jest przygięcie pędu do ziemi i częściowe przysypanie go glebą, przy zachowaniu połączenia z rośliną mateczną. W miejscu styku z podłożem pęd stopniowo wytwarza własne korzenie. Dopiero gdy system korzeniowy jest odpowiednio rozwinięty, młodą roślinę oddziela się i przesadza w wybrane miejsce.

Pęd, który nie zostaje od razu oddzielony od rośliny matecznej, ma lepsze warunki do wytworzenia korzeni, co zwiększa skuteczność całego zabiegu.

Który typ odkładu wybrać?

W praktyce stosuje się trzy podstawowe typy odkładów.

Odkłady pionowe

Metodę tę wykorzystuje się przy krzewach, które wypuszczają wiele młodych pędów tuż przy ziemi. W czasie ich wzrostu nasadę pędów stopniowo zasypuje się ziemią lub dojrzałym kompostem. Takie obsypywanie sprzyja tworzeniu korzeni w dolnej części łodyg. Gdy pędy zdążą się dobrze ukorzenić – zazwyczaj pod koniec sezonu albo wiosną następnego roku, można je oddzielić od rośliny matecznej

Sposób ten sprawdza się między innymi przy uprawie agrestu, porzeczki oraz aronii.

Odkłady poziome

Ten sposób wykorzystuje się przy krzewach wytwarzających długie, giętkie pędy, które bez trudu można przyłożyć do podłoża. Do wykonania odkładu najlepiej nadaje się pęd roczny lub dwuletni. Wybrany fragment układa się w niewielkim zagłębieniu w ziemi, przysypując go w kilku punktach, tak aby końcówka pędu pozostała nad powierzchnią gleby.

Metoda ta znajduje zastosowanie między innymi przy rozmnażaniu agrestu, porzeczki, leszczyny oraz winorośli.

Odkłady wierzchołkowe

W tej metodzie do podłoża przygina się jedynie sam czubek pędu i lekko zasypuje ziemią. Najlepsze efekty uzyskuje się u roślin wytwarzających bardzo długie, elastyczne przyrosty, które można bez trudu skierować ku ziemi. Zakopany wierzchołek w sprzyjających warunkach dość szybko zaczyna tworzyć własny system korzeniowy.

Sposób ten daje dobre rezultaty, jednak nie sprawdzi się przy krzewach o krótkich, sztywnych pędach, których nie da się swobodnie wygiąć. Najczęściej wykorzystuje się go przy rozmnażaniu róży, jeżyny, malinojeżyny, oraz wybranych odmian winorośli.

Na zdjęciu widać naturalne ukorzenianie jeżyny – wystarczy kontakt końcówki pędu z glebą, by w tym miejscu pojawiły się korzenie.

Warunki udanego rozmnażania przez odkłady

O powodzeniu tej metody w dużej mierze decyduje termin i stan rośliny. Odkłady najlepiej wykonywać wiosną lub na początku lata, gdy pędy są już wyrośnięte, ale nadal elastyczne. W tym czasie roślina intensywnie rośnie, co sprzyja tworzeniu nowych korzeni.

Podłoże powinno być lekkie, przepuszczalne i bogate w próchnicę. Dobrze sprawdza się ziemia ogrodowa wymieszana z dojrzałym kompostem. Nie warto używać świeżego obornika – może uszkodzić młode, delikatne korzenie. Gleba w miejscu odkładu powinna być stale lekko wilgotna. W utrzymaniu wilgoci pomaga cienka warstwa ściółki, na przykład z kory lub rozdrobnionych zrębków.

Bardzo ważny jest także wybór rośliny matecznej. Do rozmnażania najlepiej nadają się egzemplarze zdrowe, dobrze rosnące i regularnie owocujące. Odkład jest sposobem na uzyskanie rośliny o takich samych cechach jak roślina, z której pochodzi – zachowujemy smak owoców, siłę wzrostu czy termin dojrzewania.

Nową roślinę oddziela się dopiero wtedy, gdy wytworzy wyraźny system korzeniowy. Najczęściej robi się to jesienią albo wiosną kolejnego roku.

Najczęstsze błędy przy wykonywaniu odkładów

Choć metoda jest prosta, kilka błędów może znacząco obniżyć jej skuteczność.

Zbyt stare lub zbyt sztywne pędy
Starsze przyrosty gorzej się ukorzeniają. Lepiej wybierać pędy młode, jednoroczne lub dwuletnie, elastyczne i zdrowe.

Zbyt płytkie przysypanie
Jeśli fragment pędu styka się z ziemią tylko powierzchownie, nie wytworzy odpowiednich warunków do ukorzenienia. Pęd powinien być stabilnie dociśnięty i przykryty warstwą ziemi.

Przesuszona gleba
Brak stałej wilgotności w miejscu przysypania pędu utrudnia tworzenie korzeni. Ziemia nie powinna być ani sucha, ani podmokła.

Zbyt wczesne odcięcie od rośliny matecznej
Oddzielenie niedostatecznie ukorzenionego pędu powoduje, że młoda roślina słabo się przyjmuje lub zamiera. Lepiej poczekać, aż system korzeniowy będzie wyraźnie rozwinięty.

Dobór roślin do rozmnażania przez odkłady

Odkłady szczególnie dobrze sprawdzają się w przypadku krzewów owocowych i pnączy, które naturalnie tworzą długie, giętkie pędy. Wśród roślin często rozmnażanych w ten sposób znajdują się: